Home / ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି / ସମୀକ୍ଷା / ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ: ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ: ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ

Share Samadhwani

ସାଧାରଣ ଲୋକଟିର ପ୍ରଶ୍ନଟି ବିଶିଷ୍ଟ ସମୀକ୍ଷକ ଏବଂ ଆଲୋଚକ ପ୍ରଫେସର ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକଙ୍କ ମନକୁ ଆପଣାଛାଏଁ ଆସିଯାଇଥାଏ । ସେ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ମଣିଷର ମନଟିକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିବା ନିଜ ଭାଷାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଯାହାର ଉପସ୍ଥାପନା ଏହି ଲେଖାଟିରେ ନିଖୁଣଭାବେ କରିଛନ୍ତି ଡ଼ଃ ନାୟକ । ଗଣିତର ଛାତ୍ର ଏବଂ ଗଣିତଶାସ୍ତ୍ରର ବିଷାରଦ ହିସାବରେ ନିଜର ପରିଚୟ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେବି ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ସମୀକ୍ଷକ ତଥା ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀ ହିସାବରେ ବେଶ ଆଦୃତ । ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ସେ ଯେଉଁସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏଠାରେ ଉତ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତିି ସେସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେହୁଏ । ଉକ୍ତ ଲେଖାଟି ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ‘ସମଦୃଷ୍ଟି’ ପାକ୍ଷିକ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଜିର ସମୟରେ ଲେଖାଟି ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ବୋଲି ଅନୁଭବକରି ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଜରୁରୀ ମନେକରି  ‘ସମଧ୍ୱନି’ରେ ସ୍ଥାନୀତ କରାଯାଇଛି । – ସମ୍ପାଦକ

ସଂକ୍ଷେପରେ ଇତିହାସ

ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷତଳେ, ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିପଦ ଓ ତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଉଠିଥିବା ସ୍ୱରକୁ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ବିମର୍ଶରେ ଦୁଇଟି ନାମରେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି । ଓଡ଼ିଆସାହିତ୍ୟର ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇତିହାସକାର ଡକ୍ଟର ନଟବର ସାମନ୍ତରାୟ ଏହାକୁ ‘ଓଡ଼ିଆଭାଷା-ବିଲୋପ ଅନ୍ଦୋଳନ’ ବୋଲି ନାମିତ କରିଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱନାମଧନ୍ୟ ଭାଷାବିତ୍ ଡକ୍ଟର ଗଗନେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଦାଶ ଏହାକୁ ‘ଓଡ଼ିଆଭାଷା-ସୁରକ୍ଷା ଆନ୍ଦୋଳନ’ବୋଲି ନାମିତ କରନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇ ନାମ ଭିତରୁ କେଉଁଟି ଯଥାର୍ଥ ତା’ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିତର୍କ ହୋଇଛି ।

ତେବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ବିପଦ ଆସୁଛି ବୋଲି ଉପଲବ୍ଧିର ମୂଳକାରଣ ଥିଲା ‘ଓଡ଼ିଶାର ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆଭାଷାକୁ ଉଚ୍ଛେଦ ବା ନିର୍ବାସନ କରିବାପାଇଁ ଅଥବା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତାର ଭୂମିକାକୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରିବାପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଉଦ୍ୟମ’ର ପ୍ରମାଣ ।୧

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସ୍ଥାନରେ ବଙ୍ଗଳାଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ସପକ୍ଷରେ ହେଉଥିଲା ଉଦ୍ୟମ । ‘ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭାବର ଦ୍ୱାହି ଦିଆଯାଇ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରାଯାଉଥିଲା ।’୨

ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ସମୟକାଳ ଥିଲା ୧୮୬୮ ଜାନୁଆରୀରୁ ୧୮୭୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଅର୍ଥାତ୍ ମାତ୍ର ୨ବର୍ଷ ୯ମାସ । ୧୮୬୮ ଜାନୁଆରୀ ୪ ତାରିଖ ଦିନ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ସମ୍ପାଦିତ ଉକ୍ରଳ ଦୀପିକାରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ‘ଓଡ଼ିଶାର ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆଭାଷା ଉଠାଇଦେବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ସମ୍ପର୍କରେ ଗଭୀର ଉଦବେଗ’ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯାହାକୁ ଗଗନେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ କୁହନ୍ତି ‘ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସୁରକ୍ଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଥମ ତୂର୍ଯ୍ୟନାଦ’ ୩

ପରବର୍ତ୍ତୀ ୩୩ମାସରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସପକ୍ଷରେ ଓ ବିପକ୍ଷରେ ବହୁ ବାଦ ବିବାଦ ପ୍ରକାଶିତ ହେବା, କଟକରେ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ସମ୍ପାଦିତ ‘ଉକ୍ରଳ ଦୀପିକା’ ଓ ବାଲେଶ୍ୱରରେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି ସମ୍ପାଦିତ ‘ବାଲେଶ୍ୱର ସମ୍ବାଦ ବାହିକା’ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସପକ୍ଷରେ ସେମାନଙ୍କର ପୃଷ୍ଠାକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଦେବା ଓ ଅପରପକ୍ଷରେ ବଙ୍ଗଳାଭାଷା ସପକ୍ଷରେ ‘ଉକ୍ରଳ ହିତୈଷିଣୀ’ ଓ ‘କଟକ ଷ୍ଟାର’ ସେମାନଙ୍କର ପୃଷ୍ଠାକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା । ବାଲେଶ୍ୱର ସରକାରୀ ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷକ ପଣ୍ଡିତ କାନ୍ତିଚନ୍ଦ୍ର ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲିଖିତ ପୁସ୍ତକ ‘ଉଡିୟା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ନହେ’ ଥିଲା ଓଟ ପିଠିରେ ଶେଷ ନଡ଼ା ସଦୃଶ ।

୧୮୭୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସ ଏହାର ପ୍ରକାଶ ହୁଅନ୍ତେ ଏହା ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନାର ଶରବ୍ୟ ହେଲା । ଏହି ସମାଲୋଚନାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି । ଏପରିକି ବାଲେଶ୍ୱରର କଲେକ୍ଟର ଜନ ବୀମସ୍ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ଯୁକ୍ତିର ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ ପ୍ରତିଯୁକ୍ତି ଦେଇ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ କଲିକତାସ୍ଥିତ ଏସିଆଟିକ୍ ସୋସାଇଟିରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ ଯାହା ଏପ୍ରିଲ ମାସର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ କଲିକତାରେ ପହଂଚି ଥିଲା ଓ ଏହାର ଉପସ୍ଥାପନ ବୀମସ୍ କରିଥିଲେ ମଇ ମାସ ୪ ତାରିଖରେ। ୪

ଭୁଦେବ ମୁଖୋପାଧ୍ୟାୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱସମ୍ପାଦିତ ‘ଏଡୁକେଶନ ଗେଜେଟ’ରେ ଏହି ପୁସ୍ତକର ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର‌୍ୟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଥିଲେ । ‘କାଲ୍କଟା ରିଭ୍ୟୁ’ ମଧ୍ୟ ଜୁଲାଇ ମାସରେ କାନ୍ତିଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଯୁକ୍ତିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରି ଓଡ଼ିଆଭାଷାର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର‌୍ୟକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଥିଲା । ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସପକ୍ଷରେ ହିଁ ନିଜର ରାୟ ରଖିଲେ । ଏହା ବିଶେଷ ଭାବରେ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ଓଡ଼ିଶାର କମିଶନର ଟି ରେଭେନ୍ସାଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ । ତେଣୁ ଓଡ଼ିଆଭାଷା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଛେଦ କରି ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କରିବାର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ୧୮୭୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲା ।

କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ ଯେ ତକ୍ରାଳୀନ ଶୀର୍ଷ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କର ଅନୁକୂଳ ମନୋଭାବ ଓ କେତେକ  ବଙ୍ଗଳା ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କର ନିରପେକ୍ଷ ଭୂମିକା ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା-ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆଙ୍କର ପ୍ରତିବାଦକୁ ସାର୍ଥକ କରିଥିଲା । ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ସେତେବେଳେ ବାଦ ପ୍ରତିବାଦର ସ୍ୱର ତକ୍ରାଳୀନ ହାତଗଣତି କେତୋଟି ସମ୍ବାଦପତ୍ରିକାରେ, ବିତର୍କରେ ବା ପ୍ରତିବେଦନ ଦାଖଲରେ ହିଁ ସୀମିତ ଥିଲା; ପଟୁଆର, ଅନଶନ ଆଦି ପ୍ରତିବାଦ ଜାହିର କରିବାର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇ ନଥିଲା । କିପରି ବା ହୋଇଥାନ୍ତା, ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନର ଯୁଗ ଯେ ସେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା!

ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ଢଙ୍ଗ

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ ଗତ ଚାରିବର୍ଷ ହେଲା ବହୁ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ସଂଗଠନ ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇପଡ଼ିବା ନିଶ୍ଚିତଭାବରେ ଏକ ସୁଖକର ଦୃଶ୍ୟ । ଏହାର ସୁଫଳ ଯେ ଆମକୁ ମିଳୁଛି, ତାହାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଏଯାବତ୍ ଲେଖା ହେଉଥିବା ‘ଓରିଶା’(Orissa) ଓ ‘ଓରିଆ’ (Oriya) ଶବ୍ଦଦ୍ୱୟର ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଛି । ଏହି ଦୁଇ ଶବ୍ଦର ସ୍ଥାନନେଇଛି ଯଥାକ୍ରମେ ‘ଓଡିଶା’ ଓ ‘ଓଡିଆ’ ।୫

ଅବଶ୍ୟ ଏପରି ପ୍ରୟୋଗକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ସୁଭାଷ ପଟ୍ଟନାୟକ ମହୋଦୟ ନାପସନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି ।୬  ଆଉ ଏକ ସୁଫଳ ହେଉଛି ଓଡିଆ ଭାଷା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇବା । କିନ୍ତୁ ବିଡ଼ମ୍ବନା ଯେ ଏ ସବୁ ସଫଳତା ସେହି ସମୟରେ ହାସଲ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓଡ଼ିଆ କୁହନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗର ଶରବ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ ଦାବି ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଛି ତାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ହେଉଛି ୧୯୫୪ରେ ପ୍ରଣୀତ ଓଡ଼ିଶା ଅଫିସିଆଲ ଲାଂଗୁଏଜ ଆକ୍ଟର (The Orissa Official language Act) କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ।

ଏହା ଦାବି କରି ଯେଉଁ ସଂଗଠନ ମାନେ ରାଜରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଛନ୍ତି ଓ ନିଜର ଦାବିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ‘ଭାଷାସୁରକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀ’ (ଆବାହକ ବୈଷ୍ଣବଚରଣ ପରିଡା), ‘ଭାଷା ସଂଗ୍ରାମ ସମିତି’ (ଆବାହକ ଶଙ୍କର୍ଷଣ ପରିଡା), ‘ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ’(ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ସୁଭାଷ ପଟ୍ଟନାୟକ) ଓ ‘ସମାଜ ଆନ୍ଦୋଳନ’ (ଆବାହକ କୁଳମଣି ନାୟକ) । ‘ଭାଷା ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀ’ ତରଫରୁ ଏହି ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଏକ ଲକ୍ଷ ପୋଷ୍ଟକାର୍ଡ ଚିଠି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ପଠା ହୋଇଥିବାବେଳେ, ‘ଭାଷା ସଂଗ୍ରାମ ସମିତି’ ତରଫରୁ ଟିଟିଲାଗଡ଼ବାସୀ ଓକିଲ/କବି ଗଜାନନ ମିଶ୍ର ଆମରଣ ଅନଶନରେ ବସିଛନ୍ତି, ‘ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ’ ତରଫରୁ ବିଭିନ୍ନ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ ବୟସ୍କ ରାଜନେତାଙ୍କୁ ନେଇ କଳାପତାକା ଶୋଭାଯାତ୍ରା ହୋଇଛି ବିଧାନସଭା ନିକଟରୁ ରାଜଭବନ ଛକପାଖରେ ଥିବା ମଧୁସୂଦନଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ‘ସମାଜ ଆନ୍ଦୋଳନ’ ତରଫରୁ ଅଣଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲେଖା ହୋଇଥିବା ନାମଫଳକ, ଦୋକାନର ସାଇନବୋର୍ଡ ଇତ୍ୟାଦି ଉପରେ କଳାବୋଳା ହୋଇଛି ।

କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ ଯେ ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନର ଏହିସବୁ ଅଭିନବ ଉପାୟ ଉଭୟ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଓ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପାଇଁ ଭଲ ଖୋରାକ ଯୋଗାଇଛି । ଏହା ସହିତ ଯେତେବେଳେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଯାଉ ଯାଉ କୌଣସି ବର୍ଷିଆନ ନେତା ଖରା ନ ସହିପାରି ରାସ୍ତାଉପରେ ବସି ଯାଉଛନ୍ତି ବା ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଯାଉଥିବାବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସଚିବାଳୟମୁଖୀ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମୀ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଗାଡ଼ି ଛକରେ ଅଟକିରହି ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଯାଏ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି ସେତେବେଳେ ପରିବେଶିତ ସମ୍ବାଦ ଓ ଚିତ୍ର ଆହୁରି ରୋଚକ ହେଉଛି ।୭

ଏହି ଦାବି ସହିତ ଯେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧୀମାନେ ସ୍ୱର ମିଶାଉଛନ୍ତି ସେତେବେଳେ ସମୁଦାୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆହୁରି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେଉଛି । ଏହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କ୍ଷମତାସୀନ ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦାମୋଦର ରାଉତ ଏହାକୁ ‘ଚିତ୍କାର’ବା‘ତୁମ୍ବି ତୋଫାନ’ କହୁଛନ୍ତି ।୮

ଯଦିଓ ସେ ‘ଭାଷାସୁରକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀ’ର ଜଣେ ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋଲିି ବୈଷ୍ଣବବାବୁଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼େ ।୯

PHOTO CREDIT- https://www.google.com/search?q=the+struggle+for+odia+language&tbm=isch&tbs=rimg:CTr8bNmaAd2cIjiodVYMIUPfOBF235115Q6r-IqDNjzcwv-4CBtLsH9ce-WijXzjOdE2fufhKB0I7DFcuEPYMETuACoSCah1VgwhQ984Eb8VUU632QCSKhIJEXbfnXXlDqsRQOUZnSfXwVsqEgn4ioM2PNzC_1xFmbN8YNWRW2CoSCbgIG0uwf1x7EV-l0P3iL7CiKhIJ5aKNfOM50TYRt4jQeCsyyzIqEgl-5-EoHQjsMRE8a7sb2nN54yoSCVy4Q9gwRO4AEWB6gl67gXhZ&tbo=u&sa=X&ved=2ahUKEwjLzMqn8NzjAhWLLo8KHRfvDIgQ9C96BAgBEBg&biw=1366&bih=576&dpr=1#imgrc=Ovxs2ZoB3ZwQuM:

https://www.google.com/search?q=the+struggle+for+odia+language&tbm=isch&tbs=rimg:CTr8bNmaAd2cIjiodVYMIUPfOBF235115Q6r-IqDNjzcwv-4CBtLsH9ce-WijXzjOdE2fufhKB0I7DFcuEPYMETuACoSCah1VgwhQ984Eb8VUU632QCSKhIJEXbfnXXlDqsRQOUZnSfXwVsqEgn4ioM2PNzC_1xFmbN8YNWRW2CoSCbgIG0uwf1x7EV-l0P3iL7CiKhIJ5aKNfOM50TYRt4jQeCsyyzIqEgl-5-EoHQjsMRE8a7sb2nN54yoSCVy4Q9gwRO4AEWB6gl67gXhZ&tbo=u&sa=X&ved=2ahUKEwjLzMqn8NzjAhWLLo8KHRfvDIgQ9C96BAgBEBg&biw=1366&bih=576&dpr=1#imgrc=8R6iznfXvmGbZM:


Share Samadhwani
Support Samadhwani

About ପ୍ରଫେସର ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ

ଗଣିତ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର, ଲେଖକ, ସମାଲୋଚକ, ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ

Check Also

‘ପାଳିଆ’ର ଭାଇଚାରା ସଂସ୍କୃତି

Share Samadhwaniଭଦ୍ରକ ସହର ପାଖରୁ ଭଦ୍ରକ ଚାନ୍ଦବାଲି ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ ପ୍ରାୟ ୧୨ କି.ମି ଦୂରରେ ପଡ଼େ ଅଲ୍ଲିନଗର ଛକ …