Home / ସଙ୍ଗୀତ / ଗଣ ସଙ୍ଗୀତ /  ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ (ମନମୋହନ ମିଶ୍ର ୨୩. ୩. ୧୯୨୦ – ୧୯, ୧୧, ୨୦୦୦)

 ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ (ମନମୋହନ ମିଶ୍ର ୨୩. ୩. ୧୯୨୦ – ୧୯, ୧୧, ୨୦୦୦)

(ଆଜି ୨୦୨୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩ତାରିଖ ହେଉଛି ବିପ୍ଲବୀ କବି ଶ୍ରୀ ମନମୋହନ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ। ଏହି ଅବସରରେ ତାଙ୍କ ନିଜ କଣ୍ଠରେ ଏକ ଗୀତକୁ ସମଧ୍ୱନି ଇ ପତ୍ରିକା ମାଧ୍ୟମରେ ଓ ୟୂଟ୍ୟୁବ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକାର୍ପଣ କରାଯାଉଛି। ଏହା ମନମୋହନ ବାବୁଙ୍କ ଅମ୍ଳାନ ସ୍ମୃତି ପ୍ରତି ଆମର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।  ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଗଣିତ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଡଃ ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ଓ ବାମପନ୍ଥୀ ନେତା କୁଞ୍ଜବିହାରୀ ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଉଦ୍ୟମ ଫଳରେ ଆମେ ମନମୋହନ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱରକୁ ପୁଣିଥରେ ଶୁଣିବାର ସୁଯୋଗଟିଏ ପାଇପାରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସ୍ୱରର ଲାଳିତ୍ୟ ଓ ଭାଷାର ସଂଯୋଜନା ଏତେ ଚମତ୍କାର ଥିଲା ଯାହା କେବଳ ଲୋକମୁଖରେ ଶୁଣୁଥିଲୁ, ତାଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଶୁଣିବାର କେବେ ସୁଯୋଗ ପାଇନଥିଲୁ। ଯାହା ହେଉ ଓଡ଼ିଶାର ଗୋଟିଏ ଅମୂଲ୍ୟ ସ୍ୱରକୁ ପୁଣିଥରେ ଜନଗଣ ଶୁଣିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି। ସମଧ୍ୱନି ଏହିଭଳି କିଛି ଭିଡ଼ିଓଙ୍କୁ ଇ -ପତ୍ରିକାରେ ସ୍ଥାନିତ କରି ଧାରାବାହିକ କବି ମନମୋହନ ମିଶ୍ରଙ୍କର ଗୀତକୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବାପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବ – ସମ୍ପାଦକ)

ନିଜ ସମ୍ପର୍କରେ ମନମୋହନ ମିଶ୍ର ଯାହା ଲେଖିଛନ୍ତି:

ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ:

“୧୯୨୦ ମସିହା । ସବୁ ଶିଶୁଙ୍କର ଯେପରି ମାମୁଲି ଜନ୍ମ ହୁଏ ସେପରି ଜନ୍ମ ହେଲା ଏକ ଶିଶୁ । ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ ମାସକୁ ତାର ୫୦ ବର୍ଷ ପୂରିଯିବ । ଓଡିଶାର ହଜାର ହଜାର ଗାଁ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ଗାଁରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟିଆ ମାଟି କୁଡିଆରେ ତା’ର ଜନ୍ମ । ସେ ଜନ୍ମ କୁଡିଆଟି ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ପଡିନାହିଁ । ତେବେ ପଡିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି । ଗାଁଟିର ନାଁ ବୀରନରସିଂହପୁର । ସେ ମୋର ମାମୁଁ ଘର ଗାଁ ।” (ମନମୋହନ ମିଶ୍ର , ‘ଆଗ୍ନେୟ ପଥ’, ବିପ୍ଳବୀ ମନମୋହନ ସ୍ମୃତି ସଂଚୟନ, ପୃ ୨୬୪)

ଗଡଜାତି ମନମୋହନ:

“ଜନ୍ମ ସିନା ହୋଇଥିଲି ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନରେ – ମୋର ମାମୁଁଘରେ ବୀରନରସିଂହପୁରରେ; କିନ୍ତୁ ଛଅ ମାସର ଶିଶୁ ହେଲା ଦିନୁ ମୁଁ ବଢିଥିଲି ପୂର୍ବତନ ଗଡଜାତ ବଉଦ ଷ୍ଟେଟରେ । ସେଇଠି ମୋର ନନା (ଆମେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାପାଙ୍କୁ ନନା ବୋଲି ଡାକୁ) ପୋଲିସ ସାହେବ ଥିଲେ । ମୋର ତେଣୁଁ ନାଁକୁ ମାତ୍ର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଥିଲା ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ, କିନ୍ତୁ ଲାଳନପାଳନ, ଆଉ ଶୈଶବ. ବାଲ୍ୟ ଓ କୈଶୋରରେ ମୁଁ ଥିଲି ଗଡଜାତି ।”(ମନମୋହନ ମିଶ୍ର , ‘ଆଗ୍ନେୟ ପଥ‘ , ବିପ୍ଳବୀ ମନମୋହନ ସ୍ମୃତି ସଂଚୟନ, ପୃ ୨୭୫)

ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ କାଖରେ ମନମୋହନ:

“ଅପରିଚିତ ଲୋକ, ମୁଁହରେ ଘନ ଦାଢି; ଝାଳ ସର ସର ବଦନରୁ ସ୍ନେହ ଓ କରୁଣା, ଝରି ପଡୁଛି । କିନ୍ତୁ ସେ ଆଡକୁ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ନାହିଁ । ମୁଁ ବେଶୀ କୁତୂହଳ ଓ ଅଳ୍ପ ଭୟ ଘେନି ଘର ଭିତରକୁ ଦଉଡି ଗଲି ।”

ଲେନିନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ମନମୋହନ:

“ସେହି ୧୯୩୬ ମସିହା । ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ । ଶରତର ଶୁଭ ଗଂଗଶିଉଳି ସକାଳ । କଟକର ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ବି.ଏ ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ପଢୁଥାଏ । ହଠାତ୍ ଇଂରାଜୀ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଗୋଟିଏ ପାଠରେ ଭେଟିଲି ଜଣକର ନାମ ‘ଲେନିନ’ ଲେଖାଅଛି – “ତାଙ୍କର ଭାଇ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାରଙ୍କର ଫାଶିଦଣ୍ଡ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ ମନ ଯେପରି ଏକ ପ୍ରିଜମ (Prism) ଭିତରକୁ ଚାଲିଗଲା । ଆଉ ସେହି ରଂଗିନ କାଚ ଥିଲା ଲାଲ।” ତା’ ପରେ କିଛି ଦୂରରେ ଲେଖକ ଉପସଂହାର ବେଳେ ଲେଖିଛନ୍ତି “ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଥିଲା ଏକ ଅଭିଶାପ । ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ଆଉ ଏକ ଅଭିଶାପ ।” କିଏ ଏହି ଲେଖକ? ବିଲାତର ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ସାହୁକାର-ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ମତରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସେକ୍ସପିଅରଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଂରାଜ ।

ତାଙ୍କର ନାମ ଉଇନଷ୍ଟନ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ, ଜାଠ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀଙ୍କର ସେ ଥିଲେ ଅପଖ୍ୟାତ ସର୍ଦ୍ଦାର । ତେଣୁ ସେହି ଚର୍ଚ୍ଚିଲଙ୍କ ବୟାନରେ ଯାର ଜନ୍ମ ଥିଲା ଏକ ଅଭିଶାପ ଓ ଯାର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ଆଉ ଏକ ଅଭିଶାପ, ସେହି ଲେନିନ ମୋର ଆଖି ସାମନାରେ ଏକ ମହା ଶକ୍ତିଧର ମୁକ୍ତି-ପତାକାଧାରୀ ଭାବରେ ପ୍ରତିଭାତ ହେଲେ । ଜାଣିଲି, ଲେନିନଙ୍କର ପାର୍ଟିର ନାମ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି । ଭାରତରେ ତାହା ବେଆଇନ, ଅଜ୍ଞାତବାସୀ । ସେହି ଘଟଣାର ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ବହୁ କଷଣ ଓ ସଂଗ୍ରାମର ଜୁଆର କାଟି ମୁଁ ସେହି ପାର୍ଟିର କର୍ମଗୋଷ୍ଠୀରେ ସାମିଲ ହେଲି ।” (ମନମୋହନ ମିଶ୍ର , ‘ଆଗ୍ନେୟ ପଥ‘ , ବିପ୍ଳବୀ ମନମୋହନ ସ୍ମୃତି ସଂଚୟନ, ପୃ ୨୬୫)

ନିଆଁରେ ଚାଲିବା ଲୋକ:

ନିଆଁରେ ଚାଲିବା ଲୋକ ଯେପରି ଛାଟିପିଟି ହୋଇ ଆଗକୁ ଆଗକୁ ମାଡି ଚାଲେ ଏହି ଆଶାରେ ଯେ ଦିନେ ସେ ଆଗ୍ନେୟ ପଥ ଶେଷ ହେବ, ସେପରି ପ୍ରାୟ ମୁଁ ଯାତ୍ରା ପଥରେ ଚାଲିଛି । ଦଣ୍ଡେ ଥକ୍କାମାରି ଅତୀତକୁ ଚାହିଁବାର ଅବସର ନ ଥିଲା ।” (ପୃ ୨୮୧-୨)

ମନମୋହନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ମନୋଜ ଦାସ:

“ମନମୋହନ ମିଶ୍ର ଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପୁରୁଷ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଚତୁର୍ଥ ଦଶକର ସେ ବିଖ୍ୟାତ ଛାତ୍ର ନେତାଙ୍କୁ ଔପନିବେଶିକ ପୁଲିସ ଗରିଫ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ ସେ କୈାଣସି ଗୋପନ ସ୍ଥାନରୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସକାଶେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ଆହ୍ୱାନ । ବହୁଳ ବିତରିତ ସେ ମୁଦ୍ରିତ କାଗଜ ଖଣ୍ଡିଏ ପାଇଥିଲି ମାଇନର ସ୍କୁଲରେ ପଢିବା ବେଳେ। ତାହାହିଁ ତାଙ୍କ ରଚନା ସହ ପ୍ରଥମ ପରିଚୟ ।”-ମନୋଜ ଦାସ, କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପୁରୁଷ ମନମୋହନ ମିଶ୍ର, ବିପ୍ଳବୀ ମନମୋହନ ସ୍ମୃତି ସଂଚୟନ, ପୃ ୯୩

ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଇଉନିୟନର ପ୍ରଥମ ଛାତ୍ର ସଭାପତି:

“ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଛାତ୍ରନେତା ଶ୍ରୀ ମନମୋହନ ମିଶ୍ର ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଇଉନିୟନର ସଭାପତି ରୂପେ ଛାତ୍ର ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।” (ସ୍ମୃତି ଓ ଅନୁଭୂତି, ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟ, ୨୦୦୧, ପୃ ୯୪)

 

 

About ପ୍ରଫେସର ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ

ପ୍ରଫେସର ବୀରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ
ଗଣିତ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର, ଲେଖକ, ସମାଲୋଚକ, ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ

Check Also

Featured Video Play Icon

୨୦୨୦ ବିଶ୍ବ ନାଟ୍ୟ ଦିବସର ବାର୍ତ୍ତା

ବିଶ୍ବ ନାଟ୍ୟ ଦିବସରେ ଓଡିଶାର ସୁନାମଧନ୍ୟ ନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦଶକ କେଶରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି ପାକିସ୍ଥାନର ବିଶିଷ୍ଟ ନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *